در حدود 30 کیلومتری جنوب غربی زابل ،تنها عارضه طبیعی دشت سیستان با ارتفاع تقریبی 609 متر از سطح دریا که در هنگام پرآبی جزیره کوچکی را در میان دریاچه هامون تشکیل میدهد.کوهی مقدس با قداست چندین هزار ساله که در شاهنامه به نام کوه "سپند " به آن اشاره شده است. آثار موجود در دامنه های جنوبی کوه خواجه یکی از مهمترین و بهترین نمونه های معماری ایرانی به شمار میرود.آثار معماری کوه خواجه را می توان قلعه ای بزرگ یا شهری کوچک دانست که حداقل در دوره های مشخص پارتی و ساسانی و یک دوره اسلامی مورد استفاده قرار گرفته است. این کوه در میان زرتشتیان ،مسیحیان و مسلمانان دارای قداست است.
در یسنا از آن نامبرده شده و جنبه مقدسی پیدا کرده است زیرا سوشیانت که ناجی آیین مزدیسناست از آنجا ظهور می کند.جشن های نوروز کوه خواجه ، شاید ریشه در زمان های کهن داشته باشد که زرتشتیان در انتظار سوشیانت در اطراف این کوه جمع می شده اند.
تقدس و احترام این کوه در میان مسیحیان به همین ترتیب در روایاتشان آمده که سه مغ از مشرق زمین با دلالت ستاره ای به محل زایش حضرت عیسی مسیح رسیدند.
در میان مسلمانان به دلیل وجود زیارتگاه های متعدد موجود در بالای آن مورد احترام می باشد.
نقاشی های دیواری کوه خواجه ظاهرا بسیار مجلل و مزین به نقوش برجسته و تزیینات گچبری بوده است. نقاشی های آن حکایت از نوعی هنر تلفیقی ایران و یونان می نماید و با توجه به همان روح یونان دوستی که در بین اشکانیان موج میزده، از هنر آنان نیز تاثیر پذیرفته اند.
از مهمترین بناهای بجای مانده از دوران تاریخی کوه خواجه می توان:کک کهزاد،ارگ چهل دختران،قلعه کافران،زیارت خواجه غلطان،آرامگاه آسیابان و ... اشاره نمود.
