باستان­شناسی سیستان قسمت دوم/دکترمهرآفرین

باستان­شناسی سیستان (2)

   بررسي روشمند باستان­شناختي سيستان با اهداف متعددي كه از عمده­ترين آنها مي­توان به تهيه نقشه باستان­شناسي، شناسايي و آماده­سازي كليه محوطه­هاي باستاني به منظور تهيه پرونده­هاي ثبتي و گاهنگاري هر يك از آنها اشاره نمود، از سال 1386 در سيستان به اجرا درآمد. اين پروژه طي دو فاز عملي گرديد كه در هر فاز نيمي از وسعت منطقه را در بر مي­گرفت. در فاز نخست، بخش مسكوني سيستان كه بخشي از شمال و شرق آن را در بر مي­گيرد، هدف يك پيمايش فشرده ميداني قرار گرفت كه نتيجه آن منجر به شناسايي 808 محوطه در يازده حوزه­اي كه در اين فاز انتخاب گرديده بود، شد. نتايج بررسي­هاي باستان­شناختي اين فاز نشان داد كه سيستان از توانمندي­ها و قابليت­هاي فراواني به لحاظ داشتن خاك حاصلخيز، نيروي انساني كارآمد و آب فراوان برخوردار بوده است و اگر اين شرايط مجدداً احيا شود سيستان يك بار ديگر مي­تواند انبار غله ايران و لندن شرق شود.بررسي سيستماتيك باستان­شناسي سيستان در فاز دوم ادامه فاز نخست بود كه از اواخر سال 1387 در يازده حوزه باقي مانده سيستان كه بخش صحرايي جنوب و غرب آن را تشكيل مي­دهد، به مرحله اجرا در آمد. كار در اين بخش به دلايل عديده­اي مانند تپه­هاي ماسه­اي و رمل­هاي متحرك، كلوتك­هاي عميق رسي، مناطق شوره­زار و نمكي با خاك متورم، وزش بادهاي مداوم همراه با گرد و غبار غليظ، گرماي طاقت­فرسا و خطرات ناشي از مجاورت مرز با افغانستان بسيار دشوار بود. اما گروه در بدترين شرايط ممكن تلاش نمود تا به نحو احسن اين پروژه را به پيش ببرد.

   در اين فاز حوزه­هاي زير مورد بررسي قرار گرفتند: 1- حوزه جنوب قلعه رستم 2- حوزه رودخانه شيله 3- حوزه گيردي 4- حوزه شرق دغال 5- حوزه دشتك 6- حوزه درياچه هامون 7- حوزه جنوب درياچه هامون 8- حوزه لواري آب 9- حوزه جوريكا 10- حوزه مك سرخ 11- حوزه غرب درياچه هامون (نقشه1). شمار محوطه­هاي شناسايي شده در هر يك از حوزه­هاي يازده­گانه فاز دوم بررسي باستان­شناسي سيستان همراه با مساحت هر حوزه به شرح زير است:

جدول1. شمار محوطه­های باستانی سیستان در 11 حوزه فاز2 

تصویر2. هیات بررسی باستان­شناختی سیستان، فاز2

جدول2. شمار محوطه­های باستانی سیستان در 22 حوزه آن. در این جدول وسعت و شمار محوطه­های ادوار مختلف هر حوزه نیز آمده است