با سلام
ضمن تبریک سال خورشیدی نو به همه کاربران سایت و دوستان عزیز،
درباره مشکلات سیستان بسیار گفته شده و بسیار شنیده ایم. اما در ارتباط با سفر رئیس جمهور محترم و محبوب چند نکته را که به نظر لازم می رسد به سهم خود به عنوان دوستدار این خطه از میهن عزیز مطرح کنم.
1- "اگر مصر هدیه نیل است سیستان نیز هدیه هیرمند فرمند و هامون فرَهوَشی است."
مهمترین مشکل سیستان تامین شریان حیاتی آن است. در گذر زمان و از دوران پیش از تاریخ تا کنون، حیات و ممات سیستان با آب در پیوند بوده است.
از نظر اقلیمی سیستان در منطقه کمربند بیابانی و خشک فلات ایران واقع شده است. نزولات جوی در این منطقه بسیار اندک بوده و به هیچ وجه تامین کننده نیازهای مردمان نمی باشد. از دیرباز سرنوشت آب های سیستان در کوه های هندوکش و بابا یغما در افغانستان و بوسیله نزولا جوی در آنجا تامین می شده است. تا نزدیک به نیم قرن پیش در سیستان مشکل بی آبی یا کم آبی وجود نداشته است (هرچند خشکسالی های متوالی هر از گاهی بصورت ریتم طبیعی اتفاق می افتاده است). بدنبال بی ثباتی در نظام سیاسی افغانستان از دهه پنجاه خورشیدی و بعدها ایجاد سدهای متعدد در مسیر رودخانه، سهم آب ایران که بر اساس معاهدات متعدد فیمابین مشخص بود روز به روز کاهش یافت تا به این وضعیتی رسید که امروزه شاهد آن هستیم.
هنوز هیچ مطالعه جدی در باره مشکل حق آبه ایران و تاریخچه مناقشات آب بین ایران و افغانستان انجام نشده است. لازم است که یک مطالعه جدی و آکادمیک در این باره بشود تا با کالبدشکافی مسئله راه حلی درست و منطقی برای آن یافت شود. علی ایحال، ضروری ترین کار تعیین رژیم حقوقی بین المللی رود هیرمند بر اساس حقوق مدون دریاها و رودخانه های مرزی است که باید در دستور کار دولت محترم قرار گیرد. انجام این مهم از طریق تشکیل گروهی از متخصصین حقوق بین الملل، کارشناسان سیاسی، متخصصین منابع طبیعی و محیط زیست باید از مجرای وزارت خارجه، وزارت کشور، سازمان محیط زیست و غیره پیگیری شود.
2- استفاده از انرژی لایزال خورشید و باد در سیستان تحولی بزرگ در حوزه اقتصاد انرژی بوجود خواهد آورد. سرمایه گذاری در این بخش از کارهای مهم دیگری است که باید در دستور کار دولت محترم قرار گیرد.
3- مهمترین وجه دیگر سیستان، رویه فرهنگ و تمدن کهن و بزرگ آن است. از اینرو برای بارساری مجدد این فرهنگ و تمدن می توان صنایع و حرف باستانی را در این منطقه احیا نمود. صنعت سنگ و بویژه ساخت مهره های تزیینی از لاجورد، عقیق و فیروزره و ظروف سنگی مرمری در شهرسوخته رایح بوده است. اکنون نیز می توان کارگاه ساخت این اشیا را راه اندازی نمود.
روح اله شیرازی
عضو هیئت علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان